تفاوت سوهان قم و اصفهان؛ یک شیرینی و دو طعم

برای شناخت تفاوت سوهان قم و اصفهان، باید نگاهی به مواد اولیه و روش تهیه آنها بیندازیم. در سوهان قم، آرد جوانه گندم، شکر، روغن یا کره و زعفران از ترکیبات اصلی هستند. سوهان اصفهان پایه عسلی دارد و در مدل های مختلف آن، مغزهایی مانند پسته و بادام به کار می روند و ترکیباتی مانند کنجد و زعفران نیز بسته به مدل های آن متفاوت است.
این تفاوت ها در کنار روش پخت، روی طعم و بافت نهایی تاثیر می گذارند. در ادامه، ویژگی های این دو شیرینی را دقیق تر بررسی می کنیم تا تفاوت آنها را بهتر بشناسیم.

سوهان قم؛ از یک حلوای قدیمی تا شیرینی ترد امروزی

داستان سوهان قم با روایتی از دوران قاجار گره خورده است؛ زمانی که این شیرینی هنوز با شکل امروزی خود فاصله داشت و بیشتر به حلوا شباهت داشت. در روایت مشهور پیدایش سوهان، ماجرا به مراسم افتتاح صحن اتابکی حرم حضرت معصومه (س) در قم برمی گردد. گفته می شود در این مراسم، ملا ابراهیم شماعی حلوایی محلی را به نماینده ناصرالدین شاه پیشکش کرد. نماینده شاه پس از چشیدن حلوا، طبق این روایت، آن را به سوهانی تشبیه کرد که آهن را می ساید و گفته بود این شیرینی غذای او را بریده و هضم کرده است.

از آن زمان، نام سوهان برای این شیرینی نقل شده است. البته این ماجرا روایتی مشهور درباره پیدایش نام سوهان است و نمی توان تمام جزئیات آن را قطعی دانست.

در روایت های مربوط به سوهان قدیمی، از حلوایی نرم با ترکیباتی مانند آرد، شکر، روغن، پسته، زعفران، هل و گلاب یاد می شود. با تغییر روش تهیه و اضافه شدن موادی مانند زرده تخم مرغ و آرد جوانه گندم، بافت سوهان نیز به مرور سفت تر و شکننده تر شد. این تغییرات در کنار شیوه پخت، به شکل گیری سوهانی کمک کرد که امروز با عطر زعفران و بافت تردش شناخته می شود.

سوهان قم امروزه در شکل های مختلفی تولید می شود. سوهان گل تخت با ظاهر گرد و نسبتا ضخیم، سوهان لقمه ای با اندازه های کوچک تر و مغزدار، و مدل هایی مانند سوهان حبه ای و سوهان گزی، هر کدام شکل و شیوه مصرف خاص خودشان را دارند. بنابراین، وقتی از سوهان قم صحبت می کنیم، نباید تنها یک مدل را در نظر بگیریم؛ هرچند سوهان گل تخت یکی از شناخته شده ترین شکل های این شیرینی است.

سوهان اصفهان؛ شیرینی نازک با طعم عسل و زعفران

سوهان اصفهان با بافت نازک و ترد و طعم شیرین و عسلی اش شناخته می شود. این شیرینی در شکل های مختلفی مانند تخت و لقمه ای تهیه می شود و مغزهایی مانند پسته و بادام در مدل های آن به کار می روند. با اینکه پایه همه این مدل ها عسلی است، شکل ظاهری و ترکیباتشان می تواند متفاوت باشد.

تفاوت مدل های سوهان اصفهان فقط به شکل ظاهری آنها مربوط نمی شود. برای مثال، در سوهان کنجدی، عطر کنجد در کنار شیرینی عسلی قرار می گیرد و مدل لوز با پودر پسته شناخته می شود. میزان زعفران و نسبت مواد اولیه هم در مدل های مختلف یکسان نیست؛ به همین دلیل، هر مدل می تواند طعم و عطر متفاوتی داشته باشد.

سوهان عسلی اصفهان بخشی از میراث شیرینی سازی این شهر است و در اردیبهشت ۱۴۰۲ به عنوان میراث ناملموس ملی به ثبت رسید. در تهیه این شیرینی، پاتیل از ابزارهای مهم تولید بوده و شیوه ساخت و استفاده از آن در گذر زمان تغییر کرده است. گزارش ثبت ملی سوهان عسلی اصفهان به این پیشینه و تحول ابزارهای تولید اشاره می کند.

مجموعه بوعلی سینا نیز با حدود ۵۰ سال سابقه در تولید گز و سوهان اصفهان، این شیرینی را در مدل های مختلف عرضه می کند. برای آشنایی با مدل های موجود و بررسی ترکیبات و ویژگی های آنها، می توانید دسته سوهان اصفهان را ببینید.

تفاوت سوهان قم و اصفهان در چیست؟

برای مقایسه دقیق تر، تفاوت سوهان قم و اصفهان را در چهار بخش بررسی می کنیم: مواد اولیه، ضخامت و بافت، طعم و عطر، و شکل و مدل های تولید.

۱. تفاوت در مواد اولیه

در تهیه سوهان قم، آرد جوانه گندم، شکر، روغن یا کره و زعفران از ترکیبات اصلی هستند. بسته به دستور تهیه، موادی مانند زرده تخم مرغ، هل و گلاب نیز به کار می روند. نسبت مواد اولیه و شیوه پخت بر عطر و بافت نهایی سوهان تاثیر می گذارند.

در سوهان اصفهان، ترکیبات عسلی در کنار مغزهایی مانند پسته و بادام، پایه طعم محصول را تشکیل می دهند. در بعضی مدل ها، کنجد طعم مشخص تری به شیرینی می دهد و مدل لوز با پودر پسته تهیه می شود. میزان زعفران و نسبت مواد اولیه نیز ممکن است از یک مدل به مدل دیگر فرق داشته باشد.

۲. تفاوت در ضخامت و بافت

یکی از واضح ترین موارد تفاوت سوهان قم و اصفهان، ضخامت و بافت آنهاست. اگر سوهان گل تخت قم را کنار سوهان نازک اصفهان قرار دهید، این تفاوت را به راحتی می بینید. سوهان گل تخت معمولا بدنه ضخیم تری دارد، اما سوهان اصفهان اغلب به صورت لایه های نازک تهیه می شود که با سرد شدن، بافتی ترد و شکننده پیدا می کنند.

این تفاوت هنگام خوردن هم احساس می شود. ضخامت بیشتر سوهان گل تخت باعث می شود بافت آن با سوهان نازک اصفهان فرق داشته باشد. البته شکل و بافت سوهان قم و اصفهان به مدل انتخابی هم بستگی دارد و همه انواع آنها دقیقا یکسان نیستند.

۳. تفاوت در طعم و عطر

در سوهان قم، عطر زعفران و طعم حاصل از آرد جوانه گندم و روغن یا کره از ویژگی های مهم شیرینی است. میزان این عطر و طعم به ترکیبات و روش پخت بستگی دارد.

در سوهان اصفهان، طعم عسلی در کنار مغزها، بخش مهمی از مزه محصول را شکل می دهد. برای مثال، کنجد در مدل کنجدی طعم مشخصی ایجاد می کند و ترکیب پودر پسته در مدل لوز، مزه متفاوتی به آن می دهد. به همین دلیل، تفاوت سوهان قم و اصفهان فقط به میزان شیرینی مربوط نیست، نوع مواد اولیه و نسبت آنها نیز در طعم نهایی نقش دارند.

۴. تفاوت در شکل و مدل های تولید

سوهان قم در مدل هایی مانند گل تخت، لقمه ای، حبه ای و گزی تولید می شود. سوهان اصفهان نیز شکل های مختلفی مانند تخت و لقمه ای دارد و مدل هایی مثل کنجدی و لوز هم در میان محصولات آن دیده می شوند.

به همین دلیل، هنگام مقایسه این دو شیرینی بهتر است مدل های مشابه را کنار هم قرار دهیم. برای مثال، مقایسه سوهان گل تخت قم با سوهان تخت اصفهان، تصویر روشن تری از تفاوت ضخامت و بافت آنها به دست می دهد تا اینکه ویژگی یک مدل را به تمام انواع سوهان یک شهر تعمیم دهیم.

سوهان کنجدی و سوهان گزی؛ دو ترکیب متفاوت

در سوهان کنجدی، طعم کنجد در کنار شیرینی عسلی قرار می گیرد و مزه مشخصی به محصول می دهد. اما سوهان گزی ترکیب دیگری از دو شیرینی سنتی است؛ در این مدل، مغز گز بین دو لایه سوهان قرار می گیرد و نرمی گز در کنار تردی سوهان، بافت متفاوتی ایجاد می کند.

اگر طعم کنجد را دوست دارید، می توانید سوهان کنجدی را ببینید. برای آشنایی با ترکیب سوهان و گز نیز صفحه محصول سوهان گزی را بررسی کنید.

بالاخره سوهان قم چه فرقی با سوهان اصفهان دارد؟

مهم ترین تفاوت سوهان قم و اصفهان را می توان در ترکیبات و بافت آنها دید. سوهان قم، به ویژه مدل گل تخت، معمولا ضخیم تر است و آرد جوانه گندم، شکر، روغن یا کره و زعفران در طعم آن نقش دارند. سوهان اصفهان بر پایه ترکیبات عسلی تهیه می شود و بیشتر با بافت نازک و تردش شناخته می شود. در مدل های مختلف آن نیز ترکیباتی مانند کنجد و پودر پسته، تفاوت هایی در طعم ایجاد می کنند.

در نهایت، انتخاب بین این دو به سلیقه شما بستگی دارد. اگر سوهان با بافت ضخیم تر و طعم سنتی قم را می پسندید، مدل گل تخت را امتحان کنید؛ اما اگر شیرینی نازک، ترد و عسلی بیشتر با ذائقه شما جور است، سوهان اصفهان را در نظر بگیرید.

برای آشنایی با مدل های مختلف و بررسی ترکیبات آنها، می توانید محصولات سوهان عسلی اصفهان را ببینید و بر اساس سلیقه خود انتخاب کنید.